Antik kaynaklara göre, Mopsos önderliğindeki Argoslular'ca MÖ 10. yy'da kuruldu. MÖ 5. ve 4. yy'da kendi parasını basan ilk Pamphylia kentlerinden biriydi. Estvediys adının, kentin eski adı olduğu anlaşılmaktadır. Estvediys'in, Geç Hitit Kralı Asitawanda'nın adından üretildiği ileri sürülür. Atinalı Kimon'un MÖ 468'de Eurymedon ağzında Persler'e karşı kazandığı zaferler, kentin siyasal açıdan dikkat çekmesine yol açtı. Kent, MÖ 425'e değin Attika-Delos Deniz Birliği'nin üyesi olarak kaldı. MÖ 411'de Persler'ce deniz üssü haline getirildi. MÖ 5. yy'm sonunda, İon Satrapı Kiros'un merkezi yönetime karşı ayaklanmasını asker vererek destekledi.

MÖ 330'da Büyük MSkender tarafından işgal edildi. İskender'in ölümünden sonra ilk önce Ptolemaios hanedanının, daha sonra Bergama Krallığı'nm egemenliğine girdi. Helenistik dönemde varlıklı yerleşmelerden biri durumuna geldi. Roma ile iyi ilişkiler geliştiren kent, Attalos IH'un ölümüyle Asia Eyaleti'ne bağlandı (MÖ 133). 13. yy başında Antalya ile birlikte Anadolu Selçukluları'nın egemenliğine girdi.

Kentin üzerinde kurulduğu düzlük, batıdan birbirine komşu iki tepe ile sınırlanır. Yerleşme, bu tepelere ve aradaki düzlüğe yayılmış durumdadır. Büyük tepenin kentin merkezi olduğu, yapı kalıntılarının niteliğinden anlaşılır. En dikkati çeken yapı, Roma İmparatoru Antoninus Pius dönemine (MS 138-161) tarihlenen Mimar Zenon'un yapıtı olan tiyatrodur. Günümüzde çağdaş şenlik ve festivallerin yapıldığı tiyatronun en önemli özelliği akustiğidir.

Söylencelere konu olmuş bu niteliği, mimarın nasıl gerçekleştirdiği çözümlenebilmiş değildir.

Üç yanı değişik işlevli yapılarla çevrelenmiş olan agora, 2. yy'da genişletilerek onarıldı. Agoranın doğusunda yer alan 105x26 m ölçülerindeki anıtsal bazilika, kentle ilgili işlerin görüldüğü, yargının yönetildiği yerdir. 32,50 m uzunluğunda, 15 m yüksekliğindeki anıtsal çeşme, agoranın kuzeyindedir. Agoranın batısındaki caddenin iki yanında 12 dükkan sıralanmıştır. Duvarlarındaki kiriş deliklerinden iki katlı olduğu anlaşılan dükkanlar podium üzerindedir. Dükkanların kuzeyinde, işlevi tam belirlenemeyen bir yapı vardır. Odeon ya da bouleuterion olarak düşünülen bina, yarım daire planlı bölüm ile arka arkaya sıralanmış dikdörtgen planlı iki salondan oluşur. Kentin güney girişinin yanında Tanrıça Artemis'e adandığı sanılan bir tapmağın kalıntıları görülebilir.

Nekropol ya da kent mezarlığı, geniş bir alana yayılmış durumdadır. Kentin tiyatrodan sonra en önemli yapısı su kemerleridir. Burada bulunan bir yazıttan, Tiberius Cladius İtalicus tarafından 2. yy'ın ortalarında yaptırıldığı anlaşılır. Kuzeydeki dağlardan, 1 km gibi uzun bir mesafeyi aşarak kente su getirilirdi. Yükseklikleri 15 ile 30 m arasında değişen su kemerlerinin iki ucunda su kuleleri vardır.

Tags: Aspendos Antik knet Serik Aspendos Befkis Köyü Aspendos